WoW! Wouter over het Web

Sinds ik het artikel van Hull, Pettifer en Kell (2008) over de persoonlijke digitale bibliotheken van onderzoekers heb gelezen ben ik voor mezelf steeds meer met dat onderwerp bezig gegaan. In het vliegtuig was ik al eens aan een uitgebreide blogpost over dat artikel begonnen, en zat ik te balen over het feit dat ik het artikel niet in elektronische vorm bij de hand had. Ik had zoals de meeste wetenschappers doen, een PDF download naar de printer gestuurd, en ben dat artikel op een voor mij gelegen moment gaan lezen. In dit geval tijdens een intercontinentale vlucht van Europa naar de VS.

Aantekeningen had ik tijdens de vlucht op de PDF gekrabbeld. De metadata later naar mijn EndNote gedownload. Op een derde moment een PDF naar mijn notebook gedownload, en die weer gekoppeld aan de juiste EndNote beschrijving. Mijn grootste ei over dat artikel heb ik op mijn Engelse blog geplaatst. Nadien moest ik weer een keer met de papieren versie van de download aan de slag met mijn eigen aantekeningen omdat ik nog wat van de genoemde referenties wilde natrekken. Dus tijdens de vakantie in een off-line huisje in de Belgische Ardennen kwam de papieren versie weer tevoorschijn uit een stapel afgedrukte artikelen waar ik nog wat mee moest.

Ik vermoed dat veel van onze onderzoekers soortgelijke ervaringen kunnen delen. Het papieren en digitale spoor lopen nog steeds naast en door elkaar heen. Sommige dingen gaan digitaal, andere slechts op papier. Aan de informatieconsumptie kant steekt het papieren spoor nog veelvuldig zijn kop op. Terwijl aan de informatieproductie kant wel bijna volledig elektronisch wordt gewerkt. Al was het maar om de simpele rede dat de wordprocessor niet meer uit de wetenschappers toolbox weg te denken valt.

Als wetenschappelijke bibliotheek die voor onze gebruikers aan de informatieconsumptie kant van hun werkveld zit, hebben we nog niet volledig onze diensten bewezen als digitale bibliotheek. In onze eigen perceptie zijn wij een meestal al een digitale bibliotheek -misschien dat voor sommigen een hybride bibliotheek meer op zijn plaats is- maar in de praktijk van eindgebruiker, onderzoeker of student, treedt er ergens een wissel op van digitaal naar papier gebruik en komen onze klanten vaak in een soort papieren kloof terecht.

Om deze papieren kloof te overbruggen is het voor bibliotheken belangrijk om onze gebruikers bij te staan met de juiste gereedschappen. Waar we onze eindgebruikers allang hebben leren om te gaan met EndNote om metadata van artikelen die ze lezen te beheren, moeten we nog sterker in gaan zetten op dit soort producten (Refworks heeft vergelijkbare capaciteiten) om de PDF management capaciteiten van de citation managers beter te gebruiken. Onze buitenlandse MSc en PhD studenten gebruiken dit al meer dan de meeste vaste onderzoekers aan de universiteit.

Vervolgens is het belangrijk om onderzoekers kennis te laten maken met simpele (gratis) tools als PDF-XChange Viewer om de gedownloade PDFs van artikelen te kunnen annoteren, highligthen en wat dies meer zij. Het was door een post van Peter van Laarhoven dat ik kennis maakte met dit programma. Sinds ik het ben gaan gebruiken snap ik niet dat dit soort functionaliteiten niet in de standaard Acrobat reader ingebouwd is. Dat je voor het annoteren en merken van delen van tekst de veel duurdere Acrobat writer nodig hebt. PDF XChange Viewer, doet dit gratis en stelt je prachtig in staat je persoonlijke digitale bibliotheek te annoteren. Je eigen bibliotheek te verrijken en echt te personaliseren. Jouw persoonlijke digitale bibliotheek!

Waar ik voorheen altijd volstond met een link te leggen in mijn EndNote bibliografie van artikelen die ik had gelezen, ben ik sinds kort bezig om alle PDF's van de artikelen die ik heb gelezen binnen te halen. Ik zit al op 54 PDFs, nog maar 587 te gaan.

Alleen door zelf actief met dit soort dingen in de weer te zijn, kun je je gebruikers met praktische raad en daad van dienst zijn.

Nu alleen nog eens nagaan hoe we onze ICT collega's er van kunnen overtuigen dat PDF-XChange Viewer standaard op alle WUR-Clients geïnstalleerd moet worden om een volgende stap naar een digital workflow te kunnen maken.

Literatuur:
Hull, D., S.R. Pettifer & D.B. Kell (2008). Defrosting the Digital Library: Bibliographic Tools for the Next Generation Web. PLoS Computational Biology 4(10): e1000204. http://dx.doi.org/10.1371/journal.pcbi.1000204 (Open Access)

Labels: EndNote, informatiemanagement, informatievaardigheden