WoW! Wouter over het Web

In de bibliotheekwereld wordt heel wat samengewerkt. Gemeenschappelijk catalogiseren is een van die projecten -of continue programma's- dat in bibliotheken van alle rangen en standen plaats vindt. Maar wanneer iedereen zijn steentje er aan bijdraagt is op het laatst onduidlijk wie de uiteindelijke zeggeschap heeft over het gezamelijke product. In dit geval dus de verzamelde titelbeschrijvingen. Je mag dat gerust je eigen catalogus noemen.

Wat mag je nu eigenlijk als bibliotheek met die eigen catalogus nu wel of niet? Het is een vraag die morgen precies een jaar geleden bediscusieerd werd op de Bibliotheek 2.0 Ning. Toen is er eigenlijk nooit een afdoende antwoord op deze vraag gekomen. Wel is het een feit dat de Zeeuwsche bibliotheek tot op heden nog steeds hun titelbeschrijvingen niet in LibraryThing ter beschikking voor derden hebben. Of dit nu hangt op de rechtenkwestie of op technische limiteringen is verder niet duidelijk.

Het is mooi om te zien dat bijna een jaar later die discussie ineens weer actueel werd op diezelfde bibliotheek 2.0 ning. Er is de afgelopen drie weken heel wat gebrainstormd over het nut van één biblioteek catalogus in Nederland. Ook in deze discusse kwam de rechtenvraag weer om de hoek kijken. Wat zo mooi is van deze vastgelegde discussies is dat je makkelijk naar de vorige kunt verwijzen, en van daaruit weer verder kunt komen. Vanavond kwam Josje Calff met een heel duidelijk antwoord over de rechtenkwestie van de titelbeschrijvingen in je eigen catalogus:

"... Inmiddels begrijp ik ook dat bibliotheken die een bepaald boek bezitten, en dus aan de titelbeschrijving hun eigen "holdinggegevens" hebben toegevoegd, zeggenschap over deze titel hebben - ongeacht de mate waarin ze zelf aan de titelbeschrijving hebben meegewerkt.
Elke bibliotheek, bijvoorbeeld een UB, kan dan ook zijn eigen catalogus in WorldCat beschikbaar maken, zonder dat daarvoor afkoopsommen aan derden betaald hoeven te worden. Dit geldt echter niet voor de GGC-database als geheel: die is eigendom van OCLC."

Lees even voor UB, ook OB. Lees voor WorldCat ook even Librarything en Open Library. Kortom, bibliotheek Nederland verspreid uw gegevens. Laat het grote delen en ontlenen beginnen.

Totdat er vandaag zich een derde discussie over deze zaak ontspon. Alweer op de Bibliotheek 2.0 Ning. Edwin wijst op een presentatie waarin Karen Calhoun (van OCLC) de knuppel in het hoenderhok gooit. Hoe deze presentatie precies geinterpreteerd moet worden is nog niet duidelijk. Lukas Koster wijst al op een Amerikaanse blogpost waarop deze bijdrage van Calhoun bediscusieerd wordt. Maar gelukkig voor de OB's, betreft dit OCLC, en niet direct NBD Biblion.

Vanavond hou ik het maar even op de laatste bijdrage van Josje Calff aan deze discussie, waarvan ik vermoed dat het om de NBD titelgegevens gaat. Ik zou wel graag zien waar dit nu precies is vastgelegd.

Prangend om te constateren dat de vraag over de rechten, intelectueel eigendom, database recht, van de catalogus veel stof doet opwaaien, maar eigenlijk niemand precies lijkt te weten hoe het zit. Of dat er vanuit Pica (OCLC Leiden) of NBD Biblion in discussies als deze duidelijkheid wordt gegeven door mee te doen. Zou niemand daar dan de blogosphere of ning monitoren over war er over hen gezegd wordt.

Labels: catalogus, NBD, OCLC, titelbeschrijvingen

Sinds de aankondiging van de Google Books API zijn wij in Wageningen (en Leiden) heel wat wijzer geworden over de relatie tussen de GGC en WorldCat. Peter had het voortouw genomen om met OCLC verder te onderzoeken hoe we onze pre-ISBN boeken naar de Google Books API konden linken. Hij heeft over het uiteindelijke resultaat op zijn blog verslag gedaan.

Toch is er nog een detail in de uitwisseling met OCLC dat niet onvermeld mag blijven. Iedereen kan in feite zoeken met een PICA productie nummer (PPN) in Worldcat. De syntax is supereenvoudig.

http://worldcat.org/search?q=NLGGC+ppn

Bijvoorbeeld:

http://worldcat.org/search?q=NLGGC+29353490X

Is dit nuttig zullen sommigen zich afvragen?
Stel je nu eens voor dat je als bibliotheek wel een boek in bezit hebt, maar alle exemplaren zijn uitgeleend. Zou het dan niet handig zijn dat je op basis van worldcat toont in welke dichtsbijzijnde bibliotheek er ook een exemplaar aanwezig is. Ik ben altijd onder de indruk van die sortering op afstand in WorldCat. Ik klik altijd met plezier naar de verste bibliotheek. Gewoon omdat het zo'n mooie sortering is.

Ondertussen bouwen ze in Leiden voor ons een tooltje waar wij een PPN tegenaan kunnen gooien dat een OCLC nummer teruggeeft. Dat OCLC nummer stoppen wij vervolgens weer in de Google Books API, die dan op zijn beurt weer een plaatje, fulltext of partial fulltext teruggeeft. Vooral met de oudere boeken uit onze collectie hopen we natuurlijk op een aanzienlijke toename van succesvolle fulltext links.

Dit zijn nu eens kanten van Web 2.0 voor bibliotheken die naar mijn smaak te vaak onderbelicht blijven. Je haalt iets uit het een, stop het in het ander en krijgt er weer wat voor terug, allemaal om de gebruiker ten dienste te zijn. Allemaal mogelijk omdat we op grote hopen gestructureerde metadat zitten te zitten. Nu is de kans aangebroken om daar gebruik van te maken.

Maar wanneer we een boek in onze catalogus hebben dan hebben we toch het papieren exemplaar riep iemand nog, onze opwinding niet begrijpend. Helaas staat ons papieren exemplaar veilig in het magazijn, en kost een kwartier om op te duikelen. Onze gebruikers zitten elders op de campus, en willen snel even wat checken. Voor dat soort gebruik en gebruikers bouw je dit soort diensten.

Het verhaal gaat door
Worldcat is een dienst die zich steeds verder ontwikkeld. Het mooie van die ontwikkeling is dat bibliotheken overal ter wereld daar aan meewerken en OCLC faciliteert dat proces. Ik zie WorldCat zich verder ontwikkelen tot een resource waar we straks meer metadata van gaan harvesten. In het hierboeven omschreven geval gaat het nog om een nummer uit WorldCat om de FTXT bij Google Books op te kunnen halen. Straks gaan we de samenvattingen en inhoudsopgave vanuit WorldCat ophalen. Dat zijn niet de standaard metadata waar we ons in de bibliografische controle mee bezig houden, maar in de praktijk wel uiterst nuttig blijken. Een stap verder zijn natuurlijk de recensies en trefwoorden (tags) die toegekend worden door allerlei gebruikers. Waar ook ter wereld! Nu kan dat al bij LibraryThing, maar voor een toegepaste wetenschappelijke bibliotheek zie ik meer heil in WorldCat voor dit soort dingen. Dit is eigenlijk wat Robin Murray van OCLC al een tijdje loopt te verkondigen. We moeten dan alleen verder gaan kijken hoe we onze additionele gegevens -afgezien van de exemplaar gegevens- weer kunnen terugploegen in WorldCat. De GGC is daar op dit moment nog niet op berekend maar moet volgens mij evolueren tot een soort tool om die lokale data te globaliseren.

We gaan vooruit met dit soort ontwikkelingen. Het is slechts stapje voor stapje, maar de neuzen lijken de goede kant op te staan. Mogen we het bibliotheek 2.0 noemen?

Labels: Bibliotheek 2.0, GGC, Google books, OCLC, Web 2.0

Tijdens een presentatie voor de UB Utrecht, daagde ik de Utrechters eens uit om vanuit de catalogus naar Google Books te linken voor materiaal dat ze allang in hun catalogus hebben. Met een beetje Google hacking was dat wel mogelijk. Vandaag lanceerde Google Books een heuse API om een en ander te vergemakkelijken.

Voor onze catalogus in Wageningen had ik er ook al eens over nagedacht. Het kan voor de boeken gepubliceerd sinds 1965 (?) of daaromtrent prima. Daarvoor hebbben we ISBN's om dat mogelijk te maken. Maar het meeste van dat recente materiaal is slechts als limited preview beschikbaar. Voor mij geen reden om die droom na te gaan jagen. Het interessante materiaal voor zo'n exercitie zijn onze oudere boeken dat we op deze manier full text zouden kunnen linken. Nu doen we dat vaak handmatig. Op basis van onze rijke metadata zou dat toch beter moeten kunnen?

Wel? Niet helemaal. Je kunt volgens de Google books API het makkelijkst linken via het ISBN, het OCLC nummer (via dat nummer linkt Google weer naar worldcat, had ik al eens uitgevogeld) of LCCN. Voor het oudere materiaal in onze collectie is het OCLC nummer natuurlijk veruit het interessants. Al ons materiaal is immers on the fly beschikbaar in OCLC's Worldcat. Geen probleem dus?

We hebben echter wel een klein probleempje. En Pica kan ons helpen om dat op te lossen. Wij hebben natuurlijk keurig onze eigen unieke catalogusnummers voor alle records. We registreren de PPN (Pica Productie Nummer) maar missen de OCLC nummers. Ik neem aan dat er in Leiden ergens wel een sleuteltabel ligt die dit bruggetje voor ons mogelijk maakt. Maar het illustreert wel, dat we allerlhande metadata registreren. Aantal bladzijden, hoogte van het boek, alleen dat OCLC nummer dat we nu echt nodig hebben, net niet.

Pica ik neem aan dat jullie binnenkort een telefoontje uit Wageningen kunnnen verwachten. Met het verzoek om een complete OCLC-PPN tabel. Dit nieuwe speeltje is te mooi om te laten lopen. In een klap duizenden relevante fulltext links erbij! Geweldig! Dat is bibliotheek 2.0 op volle kracht. Slim gebruik van metadata en weg van die statische catalogus.

Labels: Google books, OCLC, PICA

Jaren terug werkten we aan de universiteit nog met inbellen, maar boden we niets voor gebruikers die zelf een internet provider hadden. Die externe inbellers konden niet bij de bronnen van de digitale bibliotheek, de interne inbellers wel. EZproxy was daar ineens met een hele simpele en goedkope oplossing om dat probleem in een keer op te lossen.

Ons toenmalige hoofd vond het helemaal niets. Het was aan een hele andere eenheid binnen de universiteit maar buiten de bibliotheek omdat probleem op the lossen. Niet de bibliotheek. Een handige automatiseerder dacht daar anders over. Sinds heel wat jaren gebruiken wij daarom EZproxy.

Ik was helemaal verbaasd om te vernemen, in eerste instantie via Gerard, dat dat zacht zoemende stukje software onder de motorkap ineens van eigenaar gaat wisselen. Ondertussen toch ook in gebruik door 2400 bibliotheken etc. in 60 verschillende landen. Die overname verbaasde me wel even.

De Synthethic Librarian is nog wel even kritisch over EZproxy:

For years ezproxy has been an outstanding solution for providing library patrons with remote access to licensed web resources. It has been dirt cheap with excellent support. Yet, at the same time the documentation is poor and the configuration bizarre. I know, I administered a large, complicated, ezproxy for a library consortium for many years.

With all strengths and weaknesses combined, ezproxy was head-and-shoulders above any competitor.

De Synthetic Librarian is ook kritisch naar OCLC die hij niet helemaal vertrouwd. Het wordt inderdaad wel een groot conglomeraat onderhand.

Resourceshelf komt nog met een wiki over EZproxy.

Labels: EZproxy, OCLC

In Wageningen zijn we gisteren eindelijk aan het experimenteren geslagen met de xISBN api van OCLC. Een leuke service die helpt om gerelateerde ISBN 's te vinden. Denk daarbij aan andere editie's of vertalingen. Vandaag zag ik zowel bij Lorcan Dempsey als bij David Bigwood dat OCLC nu met een vergelijkbare api is gekomen voor tijdschriften. Je raadt het al, xISSN. Achter deze api zitten informatie over maar liefst meer dan een half miljoen ISSN's. Een tooltje dat in elk geval goed kan helpen met het ontwarren van de raadsels als 'vervolgd als', 'vervolg van', 'samengevoegd met'

Labels: OCLC, xISSN

Misschien werd de opmaat voor dit persbericht al gegeven toen bekend werd dat Roy Tennant verkastte van California Digital Libraries (CDL) naar OCLC. Nu gaan deze twee giganten op het gebied van de bibliothecaire informatie voorziening en catalogi samenwerken om een nieuwe catalogus voor CDL te bouwen. Ik vorzie dat de ervaring van Melvyl, de RLG catalogus en OCLC's eigen worldcat in dit nieuwe product gestopt. Hoewel de term library 2.0 in het persbericht wordt vermeden, lezen we “Users want a rich pool from which to search, simplicity, and satisfaction.” Onder de motorkap gaat het dan om toepassen van FRBR (meerdere versies van een werk onder een record brengen), een enkele zoekbox, betere rangorde van zoekresultaten, bladeren door de resultaten, en plaatjes in de catalogus.
Vorig jaar januari kwam CDL met een goed raport over de analyse van de huidige catalogus. In mijn wiki zette ik de belangrijkste punten voor onze bibliotheek al eens op een rij. In het licht van de ontwikkelingen nuttig om nog een keer door te nemen.
Maar wat ik nog het meest opmerkelijk van dit initiatief vind, is de tijd die ze nemen. Vroeg in 2008 moet de eerste versie beschikbaar zijn.

Literatuur:
The University of California Libraries (2005). Final Report Bibliographic Services Task Force: Rethinking How We Provide Bibliographic Services for the University of California. http://libraries.universityofcalifornia.edu/sopag/BSTF/Final.pdf

Labels: catalogus, CDL, OCLC